Mohammad-Tavangry.jpgتورکمن نیوز- محمد توانگری :" انسان زاده شدن تجسّدِ وظیفه بود. " بیست و یک آذر تولد غول زیبای شعر شاملوی بزرگ بود. شاعر روزگار غریبی که، ترانه ی کوچک غربت اش را بچه های اعماق می خوانند. با چراغی در دست و چراغی در دل به جنگ سیاهی رفته بود.

 

آزادی را با گلوگاهِ پرنده یی حتا کوچک سرودی کرد تا در این جهان عبوس دیواری فرو ریخته نباشد. منظر جهان را از رخنه ی تنگ چشمی حصار شرارت دید وقتی جهان از هر سلامی خالی بود. اما او نومیدان را معادی مقدر نمی دانست و به هیأت پُر شکوه انسان درآمد و جهان را به قدر همت و فرصت خویش معنا کرد!

 

معمولن هر ساله در آستانه ی سالروز تولد شاملوی بزرگ نمایشگاه های مختلفی با موضوع شاملو دایر می شود. از نمایشگاه نقاشی قاسمی زاده گرفته تا نمایشگاه عکس سیف اله صمدیان تا همین امسال که در آستانه ی تولد شاملو، رونمایی از آلبوم " غریبانه " در مرکز موسیقی بتهوون بود. مثلن دو سه ساله پیش در آستانه ی سالگرد تولد شاملو رونمایی کتاب تصویرسازی شعر " بارون " شاملوی بزرگ در شهرکتاب میرداماد بود. اتفاقن در آن عصر پاییزی سرد، استاد حقیقی هم حضور داشتند و به کتاب ها امضا می دانند و دوستداران کثیری از شاملو آمده بودند. " خیلی از افراد با خانواده و فرزندان شان آمده بودند و از نزدیک از فضای شهرکتاب و مهم تر این که کودکان از کتاب بهره می بردند اما من در آن جا غمگین بودم از این که برای کودکان ترکمن دیارم از این نوع کتاب ها استفاده نمی شود!"

 

شاملوی بزرگ دورانی از زندگیش را در ترکمن صحرا بوده و زندگی کرده. او راوی دختران دشت بود. راوی دختران انتظار، دختران شرم و دختران عشق های دور بود. او شب های زیادی را در آلاچیق های ترکمن صحرا شب را به صبح رسانده! در یکی از همین شب ها بوده که از دختر صاحب خانه که در اندیشه یی دور و دراز بیدار مانده می پرسد، که آبایی " دبیر ترکمنی که در نیمه های دهه ی بیست به ضرب گلوله یی کشته شد " را می شناخته، و او جوابی نمی دهد.

 

شاملو می گوید غمی را که در آن چشم های مورب دیدم هرگز فراموش نمی کنم. و شعر " از زخم قلب آبایی " را یک هفته بعد از آن شب سروده. آیداجان " همسر شاملو " برایم تعریف می کرد که حدود سال های 47 به ترکمن صحرا رفته بودیم و شاملو این قسمت از شعرِ از زخم قلب آبایی " دخترانِ هزار ستونِ شعله به تاقِ بلندِ دود! " را نشان داد. آتش های کوچک کوچک که دور تا دور آلاچیق روشن کردند که شعله های هر کدام به صورت ستون از دور دیده می شود.

 

آیداجان می گفت این آخرین باری بود که به ترکمن صحرا رفته بودم. شاملو درباره ی این شعر به صورت مفصل در نامه یی به " آق چلی " توضیح می دهد و اشاره می کند به این که ترکمن ها را بیش تر از هر قومی دوست دارد. و این نامه در مجله ی " باران " که یک شماره از آن را در دیدارم با " پرویز رضایی " در تهران، که یکی از اعضای هیأت تحریره بود به من داد، چاپ شده بود. البته نامه ی دیگری هم از شاملو هست که جایی منتشر نشده و حتا خود آیداجان هم آن را ندیده، که در آن شاملو از مخاطب نامه می خواهد سی هکتار زمین در ترکمن صحرا اجاره کند تا او به هم راه نیمای شاعر و باغچه بان برای همیشه به آن جا بیایند.


بگذارید همین جا خاطره یی را برای تان تعریف کنم.دو سال پیش در دیدارم با پوری سلطانی همسر مرتضا کیوان " نزدیک ترین دوست شاملو " که مادر کتاب داری ایران و از پایه گذاران علوم کتاب داری و عضو هیت علمی دانشگاه تهران است، از ترکمن صحرا گفت. خانم سلطانی با بزرگواری تمام مرا به کتاب خانه ی ملی دعوت کردند. وقتی که به نگهبانی کتاب خانه ی ملی رسیدم خانم سلطانی فردی را فرستادند تا مرا راهنمایی کنند.

 

از این پله به آن پله از این طبقه به آن طبقه تا رسیدیم به اتاق پوری سلطانی. اولین چیزی که بعد از وارد شدن نگاه مرا به خودش جلب کرد موهای سفید و حلقه ی ازدواجش بود. پوری سلطانی تعریف می کرد " به نقل از حافظه ی خودم " که شاملو در نامه هایش از ترکمن صحرا از رانندگی تراکتور و کمباین می گفت و برایش کتاب می فرستادیم و برای دهقانان ترجمه و می خواند.

 

اما وقتی او را به همراه مرتضا کیوان که تازه سه ماه بوده از ازدواج شان گذشته دستگیر و به زندان می اندازند ساواک تمام کتاب ها و آن نامه ها را با خودش برده. در طول زندان مرتضا کیوان اعدام و شاملو، شعر " از عموهایت " را می سراید. خانم سلطانی در ادامه گفت که بعد از آزادی از زندان پیگیر آن نامه های شاملو شدم که بعضی از آن ها را در بایگانی اطلاعات ساواک پیدا کردم. " که البته این خود ماجرای مفصلی دارد. " قرار شد پوری سلطانی این نامه ها را در اختیار من بگذارد. " قرار است مجموعه نامه های شاملو به ترکمن صحرا و بالعکس را به صورت کتاب دربیارم " امیدوارم در آینده یی نزدیک او را بتوانم از نزدیک ببینم.


شاملو در شعر پیغام، مختوم قلی را به عنوان نماینده قوم ترکمن مخاطب قرار می دهد و با او درد دل می کند. این شعر از معدود شعرهایی است که شاملو در سال 60 بعد از شنیدن اخباری آن را سروده. به قول آیداجان، که می گفت شعر به شاملو هجوم می آورد و بدون هیچ کوششی می نوشت اما این شعر را بعد از شنیدن خبری بررای شعر گفتن می نشیند و می نویسد.

 

شاملو در این شعر نوه ی خود را که ماهان " ماهان پسر سیاوش، فرزند اول شاملو " نام دارد، به سراغ مختوم قلی می فرستد و از زبان ماهان با او به گفت گو می نشیند. در گپ و گفت گوهایم با آق چلی می گفتند که شاملو صحنه ی ابتدایی این شعر، که مختوم قلی روی سکوی دم خانه نشسته است، از عکسی که با شاملو روی سکوی خانه یی در ترکمن صحرا گرفتند، برداشته است.

 

در اواخر دهه ی چهل " اگر اشتباه نکنم " یعنی سال 49، تلویزیون ایران از شاملو می خواهد که فیلم هایی از فرهنگ عامه بسازد. شاملو در طول یک سفر یک ماهه چند فیلم فولکلوریک از جمله " پاوه، شهری از سنگ و آنا قلیج داماد می شود " را ساخت. فیلم " آنا قلیچ داماد می شود " درباره ی رسوم عروسی ترکمن ها و در ترکمن صحرا ساخته شد. شاملو از نظرگاه برده فروشی در قرن بیستم به آن نگاه کرده است.

درباره ی ساخت این فیلم، پرویز رضایی برایم تعریف می کرد که برای شخصیت زن این فیلم هیچ یک از زنان ترکمن این نقش را قبول نکردند و در آخر مجبور شدند همسر یکی از دوستان فارس شان با لباس ترکمنی این نقش را بازی کند. شاملو در حین ساختن فیلم تحقیق هم می کرده است. خودش در مصاحبه یی می گوید در رقص ها به حرکات و خطوط و این که چه قدر از زبان اشاره استفاده شده و یا چه قدر تقلید طبیعت پیرامون است توجه می کرده و مثال می آورد رقص " ذکر " را و می گوید شاید بتوان با نقوش قالی های ترکمنی مقایسه اش کرد.

 

شاملو رقص ذکر را فوق‌العاده توصیف می کند.


و اما این که خیل عظیم دوستداران شاملو به مدد شعر و نامه های شاملو از ترکمن صحرا به فرهنگ و هنر ترکمن بیش تر از هر قوم دیگر علاقه دارند./ اولکامیز

 

 

 

 

مطالب مرتبط:

282-مین سالگرد بزرگداشت مختومقلی شب شعر و موسیقی چادر گنبد/گ

گزارش تصویری آئین تودیع و معارفه معاونت استانداری و فرماندار

کره شمالی پرتاب موشک بالستیک خود را موفقیت‌‌آمیز و با قابلیت

گلستان قهرمان دومین دوره جشنواره فرهنگی و ورزشی والیبال نونه

مدیران و کارمندان باید همواره برای رضایت مردم تلاش کنند

گلستان و بیماری سل

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می‌باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند.
نظرات منتشر شده مخاطبین به منزله تایید یا رد آن توسط تورکمن‌نیوز نیست و تنها در جهت رعایت حقوق نظر دهندگان انتشار می‌یابد.

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Daevat Be Hamkari

shams01

آخرین خبرها

دعوت به همکاری

Hamkari Daevat02

Agahi Paziresh

bazar banner2

Banner ArzanSara

Banner001

Irandokht

Berenj Jahed

bamdad3

English Lerner

Type Daneshjoei2

 Amlak istanbul

 

NewsGonbad Log

 

Kanal Telgeram