A ShadMehrتورکمن نیوز- امانقلیچ شادمهر: ماه رمضان، ماه نیایش و ماه مهمانی خداست. ماه برگزیده خداوند، افضل ماه ها و ماه پر برکتی است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اخبار ترکمن، در میان ترکمن ها این ماه بسیار با اهمیت و در نوع خود دارای تنوع خاصی است. ترکمن ها اعتقاد دارند که ماه رمضان سلطان یازده ماه است و زبانزد که: ( اون بیر آیینگ سولطانی) و مختومقلی نیز در یکی از اشعارش آورده است:
“رمضان دییرلر آیینگ یاغشی سین”: ماه رمضان بهترین ماههای سال است.

این ماه در میان ترکمن ها آیین و مناسک خاصی دارد، هنوز که هنوز است این ماه همچنان به گرمی استقبال می شود و شور و شعف خاصی دارد.

آیین های ترکمن در ماه مبارک رمضان:
ا- مراسمی که قبل از آغاز ماه مبارک رمضان برگزار می شود:

اهدای سجاده: این آیین، از یک هفته قبل از شروع ماه مبارک رمضان آغاز می شود. زنان و دخترات ترکمن با اهدای نمد سفید و نمازلیق (سجاده) و فرش به مساجد و اماکن مذهبی به زینت دادن مساجد می پردازند.

غبار روبی مساجد: این مراسم نیز معمولا سه روز قبل از شروع ماه مبارک رمضان آغاز می شود. معمولا زنان و دختران ترکمن به صورت گروهی برای استقبال از رمضان به رفت و روب و غبار روبی مساجد مشغول می شوند.

مراسم پیشواز: برخی از مردم سه روز قبل از رمضان و رویت هلال ماه به پیشواز رمضان رفته، روزه می گیرند.

صدقه الله یولی: قبل از آغاز ماه رمضان، ثروتمندان و متمکنین محل اقلام مورد نیاز خانواده های مستمند و نیازمند را چون برنج، روغن و آرد را در کیسه ای گذاشته به آنان می فرستند.و این نوع صدقه که در نوع خود سنت پشندیده ای است هنوز هم اجرا می شود.

مراسم دید و بازدید و عیادت از بیماران: معمولا قبل از شروع رمضان افراد به دیدار و عیادت بیماران خویشاوند و آشنای خود می روند و به صله رحم می پردازند.

 

ب- مراسمی که در ایام ماه رمضان برگزار می شود:
سلالیک: در میان ترکمن ها به “سلا” هم معروف است. همان سحری است که به حکم روایت مشهور” تسحروا فان من السحور برکه” سحری بخورید که در آن برکت نهاده شده، سحری می خورند.

سحر خوانی: این آیین در گذشته رواج داشته است. معمولا در وقت سحر، فردی یا افرادی با پای پیاده در میان روستا به غزلخوانی می پرداختند و با صدای غزلخوان غزل سحری ، مردم نیز از خواب بیدار می شدند. این مراسم هنوز هم در برخی از مساجد شهر یا محلات با بلندگوی مساجد انجام می گیرد. قبل از سحر، موذن یا یکی از نمازگزاران خوش صدا، منظومه های ” یا رمضان” و یا منظومه ” خوش گلیپ سینگ رمضان” را می خواند:

حق کلامی اینیپ سنده؛ خوش گلیپ سن رمضان
طاغات لر قیلیپ بنده؛ خوش گلیپ سن رمضان
آی لاردن حاق سایلادی؛ مسلمانغه پایلادی
منافق لر غایلادی؛ خوش گلیپ سن رمضان
قدر گیجه سنده دیر؛ کافیرلر شرمنده دیر
مومن حاقه بنده دیر؛ خوش گلیپ سن رمضان
روزه توتان باصفا؛ عهدینده قیلدی وفا
توتمه یان لر قیلدی جفا؛ خوش گلیپ سن رمضان
حرماتینگ ساقلان قول لر؛ سحر ده توران بلبل لر
واصفینگدن عاجیز دیل لر؛ خوش گلیپ سن رمضان
مردان زنان یاتمانی؛ هیچ یالتالیق ادمانی
ترس یول لره گیدمانی؛ خوش گلیپ سن رمضان
نماز تراویخ اوقیپ؛ حق کلامینه باقیپ
دورلی رحمت لر دوکیپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
جنت قافی سی آچیلار؛ دورلی نغمت سچیلر
کللی گناه گچیلر؛ خوش گلیپ سن رمضان
حاق قول لاری خوش بولوپ؛ خیر و احسان لار قیلیپ
ثوابین حق دن بیلیپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
حرماتینگ لازم گوروپ؛ حاق رحمتینه ال سریپ
قاری لار ختمه دوروپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
شیطان ماکام باغلانیپ؛ یوران باغری داغلانیپ
سانماق واقتی چاغلانیپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
مومنلر گورن سایی؛ مغرب طرف ده آیی
قیلدی خوشلیق دوغایی؛ خوش گلیپ سن رمضان
مسلمان لار خوش بولوپ؛ غام غصه دن داش بولوپ
همه آیه باش بولوپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
عابد لر زحمت چکبپ؛ روزه نمازه یاقیپ
ساغات لارمیز زنگ اوروپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
مومن خوش دیر بو آی؛ واقتین گچیرمز ضایه
ثواب خرمانین دوکوپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
آغیز آچار ده غیغیریپ؛ خوش گلیپ سن رمضان
نور و ایمانه مایه؛ خوش گلیپ سن رمضان

آغیز آچار: با سر دادن ” آعیز آجار” از سوی موذنین در مسجد و به محض شنیده شدن آن از بلندگوهای مساجد، روزه خود راافطار می کنند

تاراوه: ( تراویخ یا تراوا بعد از نماز عشا و قبل از نماز وتر به صورت نماز جماعت و به تعداد بیست رکعت که درهر چهار رکعت نیز تسبیحات مخصوصی دارد، می خوانند. در برخی از مساجد بزرگ شهر قاریان، قرآن را در شش روز یا در طول ماه مبارک رمضان ختم می کنند که به آن ختم می گویند.

یا رمضان: مراسم با شکوهی که درشب چهاردهم که به لیله البدر معروف است، انجام می گیرد که به تفصیل اشاره خواهیم کرد.

قدر گیجه: معمولا بیست و هفتم ماه رمضان این مراسم گرفته می شود. با خوردن شیرینی های محلی و تنقلات تا سحر به خواندن نماز و قرآن می پردازند.

کیر گون: (kirgun ) این مراسم در روز بیست و نهم ماه مبارک رمضان انجام می شود. در این روز زنان و دختران با خانه تکانی به استقبال عید فطر می روند.

قوقین ( kokun ) در این روز نان های روغنی چون: گچ قولاق، چاواتی و انواع دیگر نان در بین خانواده ها و همسایگان توزیع می شود. این نان های نذری به منظور شادی ارواح گذشتگان پخته می شود.

عید فطر: در سپیده روز اتمام ماه مبارک رمضان، مردم گروه، گروه به عیدگاه شهر رهسپار می شوند تا به شکرانه وجودشان و نعمت باری تعالی و توفیق خدمتگزاری و عبادت نماز عید فطر برپا دارند.

مراسم یا رمضان:
یکی از با شکوه ترین آیین ماه مبارک رمضان و از رسوم به جا مانده از گذشته،که بیشتر در شب چهاردهم ماه ” لیله البدر” انجام می شود، آیین زیبای” یا رمضان” است. هرچند که در برخی از نقاط ترکمنستان در سه روز یا در هفت روز اول ماه رمضان اجرا می کنند.

این آیین با روح معنوی رمضان گره خورده و کاملا رنگ مذهبی به خود گرفته است. عطرآگین کردن فضا با نام الله، رنگ خدایی بخشیدن، خلوص عبادات، دستگیری از مستمنداان و نیازمندان، حفظ و تقویت روحیه روزه داری، تشویق و ترغیب به روزه گرفتن و زنده کردن سنت انفاق و صدقه از حکمت ها و فلسفه این مراسم است.

یا رمضان جزوی از شاخه های ادبیات شفاهی ترکمن است که از سرایندگان آن نام و نشانی نیست. این آیین مختص میان سالان نیست، بلکه کودکان و نوجوانان نیز می توانند این آیین را به اجرا در بیاورند. بخشی از گونه های اشعار یا رمضان تشکیل دهنده ادبیات کودکان است. زمان برگزاری مراسم، همان طور که اشاره کردیم در شب چهاردهم ماه مبارک رمضان آن هم پس از پایان نماز تراویخ است.

شیوه برگزاری: گروهی علاقمند دور هم گرد آمده، یک نفر به عنوان رهبر گروه، خواندن شعار را به زیبایی و روانی خاص به عهده می گیرد. یک نفر نیز به عنوان مسوول و مامور جمع آوری صدقات ونذورات انتخاب می شود که به مزاح ( اشک) گفته می شود. چون در گذشته این کار با خری صورت می گرفته که خورجین دارد و به همراه او که مسوول حمل بوده، اصطلاح ( اشک آلی) می گفتند و بقیه افراد نیز پس از پایان شعر خوانی با صدای بلند لفظ (آللاو) می گویند.

پس از تعیین مسوولیت ها و ماموریت ها از مسجد شروع کرده، به تک تک خانه ها می روندو شعر خوانی می کنند.پس از پایان شعر خوانی صاحب خانه مقداری جنس از جمله آرد، برنج، نان،کشمش، قند وگندم می دادند. و اما اکنون مقداری پول می دهند. این کار تا پاسی از شب ادامه یافته وتا آخرین خانه به شعرخوانی می پرداختند.پس از اتمام مراسم به محل آمده ، مبالغ جمع آوری شده را به امام جماعت مسجد یا ریش سفیدان و یا هییت امنای مسجدتحویل می دادند تا در میان نیازمندان و محتاجان تقسیم کنند.

گونه های مختلف اشعار یا رمضان: این سروده ها در حالت کلی به دو گونه بزرگسالان و کودکان تقسیم بندی می شود. اما به لحاظ قالب شعری به چهار گونه متفاوت رایج است. درونمایه تمام این اشعار تشویق و ترغیب به روزه داری و بیان حکام روزه و پاداش روزه داری است.

گونه اول: نوع معمول کودکانه یا گونه شعری مسمط، یازده هجایی و به ترتیب:( الف – الف – الف- ب ) آمده است:
السلام علیکم یاتان کیشی لر
کیرپیگنی کیرپیگنه باتان کیشی لر
نماز اوقیپ روزه توتان کیشی لر
محمد امتینا یا رمضان!(آللاو)

آرازا نینگ آیی گلر- ده- گچر
آیینگ اون دوردونه یالقیمین سچر
آتینی ایرلاپ – ده مونر – ده قاچار
محمد امتینا یا رمضان(آللاو)

آرازا توتمادیق نچیکدیر ایشی
اییانی حرام دیر دونگگوزینگ دیشی
بیزینگ آیدیانیمیز قرآن آیدیشی
محمد امتینا یا رمضان(آللاو)

یا رمضان آی دا داماغیم قاتدی
یوقاردان ساز بریپ اول دانگ لار آتدی
مسلمان بنده لر تورسانگیز ناتدی؟
محمد امتینا یا رمضان(آللاو)

مومن لر اشدینگ بو دونیای فانی
بیر خوداییم اوغول برسین مسلمانی
بیلدیرکی گورن لنگ بو ییل هانی
محمد امتینا یا رمضان(آللاو)

روزه توتمه یانی نه ایله یارلر
تموغینگ اورتاسیندا باغله یارلر
یوزونه قارا چکیپ داغله یارلر
محمد امتینا یا رمضان(آللاو)

گونه دوم: چون رباعی چهار مصراعی و هفت هجایی و به ترتیب ( الف- الف- ب- الف) که در پایان خوانش آللاو می گویند:
یا رمضان آی لاری
گلر، گچر بای لاری
مردینگ اون دوردونه
یالقیم سچر آی لاری(آللاو)

یوقاردا بیر آی بار
اوجی قیزیل یای بار
پیغامبرینگ ساچاغیندا
بیزه قوییلان پای بار (آللاو)

گونه سوم: مثنوی گونه، دارای بیت های مختلف و هفت هجایی:
بیزا سیزی باش گوردیک
توینینگیزده آی گوردیک
آلتین بیله آپاردیک
کوموش بیلن قوپاردیک
آز بره نینگ قیزی بولسون
کوپ بره نینگ اوغلی بولسون (آللاو)

گونه چهارم: به صورت منظومه بلند که معروف ترین آن منظومه های بلند ” توتاورگین روزانی” ، منظومه ” و ” یا رمضان منظومه سی” است:
حق تعالی بویروغی دور بارچا لارغا عام و خاص
روزانی بیر گون ایسنگ آلتمیش کیشیگه بر طعام
ایکی آیلاپ روزه توتغیل توبه قیلغیل المدام
جنت الماوا دیله سنگ توته ورگین روزانی (آللاو)

حق تعال بردی بیزگه نعمت الوانینی
جانینگی قربان ادیپ صرف ایله خان و مالینگی
خوش عجب ماه شریف رمضان مهمانینگی
جنت الماوا دیله سنگ توته ور گین روزانی (آللاو)

فرض عینی قیلدی خوداییم بارچامیزغا روزانی
لا مکان بردی سعادت فیض و رحمت بیل آنی
عاقل و دانا گرگ شکرانه قیلغای مونی
جنت الماوا دیله سنگ توته ورگین روزانی(آللاو).

منظومه معروف به ” یا رمضان منظومه سی” با مطلع:
گلینگ ای گروهی مو.من جماعت
تانگریغا تن بریپ قیلسانگیز طاغات
رمضان آیی دیر بییک سعادت
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر (آللاو)

شروع و با تکرار ” اونینگ شکریی اوچین الله دیینگلر” خوانده می شود و حاضران هم صدا آللاو می گویند.

گلینگ ای گروهی مو.من جماعت
تانگریغا تن بریپ قیلسانگیز طاغات
رمضان آیی دیر بییک سعادت
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
رمضان گلیار دییپ تتارک گورینگ
ایچرینی چیقاریپ نظافت ادینگ
یاغشی دونین گییپ مسجیدگه گیدینگ
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
سویجی اوقوسیین بوزوپ گیجه لر تورن
نفسینی کویدیریپ شیطانی ووران
تراویخین اوقیپ فطره سین برن
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
انه بولوپ ایچر ماشغالا اکلان
چاینی قاینادیپ ناهارین کوکلان
سلالیگین اییپ آغزینی بکلان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
خداینگ حاقی اوچین آچیغیپ سوسان
دوداغی تبسییراپ یخ لری کویسان
عرصات میدان دا ایشلری آسان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
روزه توتوپ نفس شیطان مات ادن
صدقه بیلن غاریپ گونون شاد ادن
ختمه دوروپ آیاق لارنی یادادان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
آرازاغا ایلری دورن نوجوان
قوجه بولوپ گوورمه دیک پهلیوان
نفس شیطان سانگا دیر الامان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
تسبیح، نماز اوقیپ ایمان نی بزان
غولاغیندان گیتمز باش واغیتقی اذان
اون دوردونا آییدیلر یا رمضان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
اخلاص بیلن اعتکافا اوتیره ن
غیبت ادمان گورن لرنی باتیران
درجه سین عرش اعلی یتیره ن
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
رمضانینگ قدر قیماتین بیلیان
تراویخین اوقیپ قضاسین آلیان
اویشیپ اویشیپ قرآن ختمینا گلیان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
آغیز آچار دا حالقا خرما گتیرن
بره، بره باش آیاغا یتیره ن
احسان ادیپ جومارد ایشین بیتره ن
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
قدیرنی اوتیردیپ خارجینی چکبپ
سفره لر یازیپ ایمیش لر دوکوپ
ساواش لار ساویپ جونگگه لر ییقیپ
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
قدر نماز اوقیپ دوغا ایله یان
پوسسیق ادیپ ایله قوقون پایله یان
عید گلر دییپ اوستی باشین شایله یان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر
رحمته گوز تیکر بارچا مسلمان
یالقاسا عفو فضلی بتر کان
باریمیزینگ جایی فردوس جاودان
اونینگ شکری اوچین الله دیینگلر .

× نویسنده و فعال فرهنگی

منبع: گلشن مهر

شبکه خبری گلستان و ترکمن صحرا:

برای عضویت کلیک کنید.

telegram.me/TurkmensNews

 

مطالب مرتبط:

۲۰۱ میلیارد تومان تسهیلات رونق تولید در گلستان پرداخت شد

پیروزی تیم والیبال ترکمن صحرا آق‌قلا در برابر مهمان خود گل گ

یارانه‌ها در برنامه ششم سامان می‌گیرد؟

شرایط پیش ثبت‌نام داوطلبان پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلا

13 هزار دانش‌آموز گلستان متقاضی تحصیل در مدارس نمونه دولتی

نشانه های اصلی کمبود آهن در بدن

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می‌باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند.
نظرات منتشر شده مخاطبین به منزله تایید یا رد آن توسط تورکمن‌نیوز نیست و تنها در جهت رعایت حقوق نظر دهندگان انتشار می‌یابد.

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Daevat Be Hamkari

shams01

آخرین خبرها

دعوت به همکاری

Hamkari Daevat02

Agahi Paziresh

bazar banner2

Banner ArzanSara

Banner001

Irandokht

Berenj Jahed

bamdad3

English Lerner

Type Daneshjoei2

 Amlak istanbul

 

NewsGonbad Log

 

Kanal Telgeram