IMG 0991تورکمن نیوز - اخبار فرهنگی ترکمن صحرا: سنت‎های موجود در ترکمن صحرا که عبارت است از قراردادهای اجتماعی که در طی قرون حفظ شده و به دوران ما رسیده و در اصطلاح ترکمن به مجموعه آن «داٴب» گفته می‎شود.

به گزارش سایت خبری تحلیلی ترکمن نیوز، سنت‎های اجتماعی در آثار شفاهی ترکمن‎ها بیشتر نمایان است این آثار شفاهی شامل آوازهای دسته جمعی دختران (لاله)، لالایی مادران (هودی)، ذکر خنجر، چیستان (متل لار)، مراسم تمنای باران (تسوید قازان)، بازی کودک و فرهنگ آن (اوین لار)

* لالایی مادران   
لالایی مادران نمونه دیگری از واقعیت‎های اجتماعی است که زنان ترکمن برای خواباندن کودک نجوا می‎کند :
آلی اوغلیم آلانچاق                             آقر سو بر بولانجاق
آلتمش باشی آق اوینگ                        گلیشگی سالانجاق
سانلا نجاقدان سالاین                          قاقانگ مکه یولاین
قاقانگ مکه دان گلیندا                          آلتن یوز یگ پایلاین
ترجمه: بخواب فرزندم، فردا (آقااویلر) قبیله‎مان خواهی شد. پدرت را به مکه می‎فرستم وقتی از مکه آمد انگشتر طلایی بین ایل تقسیم خواهیم کرد.

* آواز دسته معی دختران (لاله)
لاله به اشعار ویژه‎ای گفته می‎شود که از مضامین متنوع اما مشخص برخوردار است و اما لاله‎خوانی به مراسمی گفته می‎شود در آن فقط اشعار لاله به صورت آوازی و گروه‎خوانی یا انفرادی (در داخل جمع) خوانده می‎شود این مراسم مختص زنان بوده و سرایندگان اشعار و اجراکنندگان نیز همواره، دختران و زنان بوده‎اند.

* روایت درباره لاله
طبق روایات مردمی، لاله نام دختری است مه بنا به تعصبات قومی طایفه‎ای، به اجبار پدر و مادر در عشق دلداده و یار خود ناکام مانده بنا به رسم ناخوشایند آن عصر، وی به عقد فردی از طایفه دیگر در فاصله دور از ایل خود در می‎آید. لاله در دوری و فراق از یار و دیار خود و در جدایی از دلداده خود به یاد خاطرات کودکی و همبازی‎ها و دوستان خود می‎افتد و اشعار سوزناکی را زمزمه می‎کند و با آن مویه سر می‎دهد و با گذشت زمان ناله‎های سوزناک آن به لاله تبدیل می‎شود و الگویی برای دختران و نوعروسان بعد از خود می‎شود که غبار غربت بر چهره و داغ حسرت و فراق بر دل دارند.

لاله همان بیان درد است به درازنای تاریخ زندگی زن ترکمن    

* شیوه های اجرایی لاله‎خوانی:
لاله به طور کلی به دو دسته تقسیم می‎شود:

1)  لاله معمولی:
   در لاله معمولی هیچ‎گونه حرکت دست، لب، النگو و یا دست و پا مشاهده نمی‎شود.

 2) لاله همراه با حرکات موزون
لاله‎های همراه با حرکات موزون به چهار نوع تقسیم می‎شوند: دوداق لاله  لاله با حرکات موزون لب یا لاله با لب، داماق لاله  (لاله با گلو در این روش، آواز لاله‎خوانی با یکی از دستان به طور چهار انگشت به گلو اصابت می‎کند این کار باعث خروج صدای خاص می‎شود، آیاق لاله (لاله با حرکات موزون پاها، ایخیم مبل یا اگین لاله (لاله با حرکات موزون شانه‎ها)                      
ترجمه فارسی یکی از مشهورترین قطعات ترانه ی آواز لاله با عنوان چونگور قوی (چاه عمیق):
اگر به چاهی ژرف سنگ بیندازی، فرو رفته و گم خواهد شد مادرجان
اگر به جای دور دختر دهی، گم خواهد شد مادرجان
چه طاقت‎فرسا گذر عمر در این غریبه، جایگاه مبهم، آسایشم دست نیافتنی موها! افسار مانند و بلند و تا انتهای کمر، افسوس که به موقع شانه نمی‎شود
بر روی نمد سفید رنگ، جایم خالی مانده مادرجان
در درون ظرف‎های متنوعت، سهم و جیره‎ام مانده است مادرجان
سوزن و انگشتانه مرا، در گوشه‎ای بباویز مادرجان
هر گاه همبازی‎های دوران کودکیم آمدند، با جان و دل از آنها پذیرای کن مادرجان
و هر گاه گل پیاز پلاسیده شد، بدان که دخترت پژمرده گشت مادرجان
و ... هر گاه دوستان و همسالانم آمدند، بگو که مرده است مادرجان  

658020 nDMG8HfS

* انواع بازی‎های کودکان ترکمن
بازی‎های کودکان ترکمن قبل از آنکه یک بازی باشد یک درس اجتمعع است که از طرف بزرگسالان تهیه و در اختیار نوجوانان و کودکان قرار می‎گرفت. بازی‎ها بیشتر جنبه روانکاوی و روانشناسانه دارد.

1)  بازی قره گوردوم: در این بازی یافتن محل اختفای دشمن نقش اصلی را دارد که میدان کارزار و نبرد را به خاطر می‎آورد.

2)  آراکسیسر: در این بازی هم نقش اتحاد و یک دستی ترکمن‎ها گویاست و نقش گرگ که همواره زندگی آنان را تهدید کرده است دشمن است.

 3)  آی ترک – گون ترک
بازی دختران ترکمن است که بیشتر در عروسی‎ها اجرا می‎شود که اصطلاحا به آن آیاق الماق می‎گویند که در موقع بردن عروس طرف عروس سعی دارد ظاهرا عروس را به خانواده داماد ندهد.
معنی بازی (ماه و خورشید را می‎خواهم) است و گویای آن است که زمانی ترکمن‎ها به عناصر طبیعی نظیر ماه و آفتاب احترام می‎گذاشتند و حتی نام فرزندان خود را از عناصر طبیعی انتخاب می‎کردند.
طرز بازی: دختران بازیگر دو دسته شده و مقابل یکدیگر این جملات را رد و بدل می‎کنند.
دسته اول: آی ترک، گون ترک /ترجمه: دختری به سان ماه و خورشید می‎خواهم
دسته دوم: هر کیمه گلجک گره‎ک، بیزدان سیزا کیم گرک/ ترجمه: نصیب شما چه کسی خواهد شد از ما چه دختری می‎خواهید.
دسته اول : اووی ینگه‎لی گره‎ک، آردی تنگه‎لی گره‎ک / ترجمه : دختری که جلویش ینگه‎هایش روان و پشت سرش تنگه‎های پول – واحد قدیم پول آن زمان – دختر به سان شیرین زبانی بلبل
دسته دوم: وردا، یقدا، آلاقا/ اگر توانستی حمله کن و بگیر
بالاخره دسته اول به سوی دسته دوم هجوم می‎آورند و می‎خواهند دختری را از دسته اول بگیرند که یا موفق می شوند یا نمی‎شوند.   

* ذکر خنجر
یکی از آداب و سنت‎های اجتکاعی ترکمن رقص نمایش ذکر خنجر است مراسم علاج بیماری‎های روحی و روانی و آماده‎سازی روحی سربازان آماده جنگ و مفهوم اتحاد از مشخصه این مراسم نمایشی است.
ایستاده:    ایادوسلار برادرلار                 الیمدان شونقاریم اوشدی
            توتامی دسیم قولیم یتمز          ایکی با قیم اوزلیب قاچدی
                             آمین خدا - آمین خدا
                                      هو، ها، هو
حلقه زده ایستاده:
 ای کریم، بوبا کریم، قادر خدا، سندان مدد
                                      بارچالار نینگ آتاسی، آدم حوا، سنگامدد
 هر نه بولغا ، کل عالم انبیا ، سندن مدد
                                 فخر عالم ، حق حبیب ، مصطفی سندن‎مدد
                                   هو ، ها ، هو
ای گوزیم سنی ای گوزله یار         ای دیلیم سنی ای سوزله یار
        ای قلبیم سنی ای ایسته یار       آی آلای  آلای
حلقه زده                         هو ، ها ، هو
ترجمه:   ای یاران برادران مغ شاهینم ز دستم گریخت
دستانم بگرفتن آن قادر نیست زیرا دو دستم از بدنم گسیخت
خدایا مرا یاری ده  هو، ها، هو
ای کریم کارساز، قادر متعال از تو مدد
ای آدم و حوا نیای انبیا از تو مدد
 ای انبیا، هر چه هستی عالم از شماست مدد از تو
ای حبیب فخر جهان محمد مصطفی از تو مدد
هو، ها، هو
یا رب، یا رب، یا رب چشمانم ترا می‎نگرد زبانم گویای توست قلبم ترا می‎خواهد یا رب، یا رب

agh Ash05

 

* آیین‎های جشن و سرود در میان اقوام ترکمن

* جشن آق‎آش:
جشن هم سن شدن با پیامبر اکرم (ص) است. همانطور که می‎دانیم رحلت حضرت رسول اکرم (ص) در سن 63 سالگی اتفاق افتاده هریک از ترکمن‎ها چه زن چه مرد وقتی به سن 63 سالگی می‎رسند به تبریک سن رسول الله جشن می‎گیرند و ضیافت می‎دهند و مردان در این روز بر سر خود عمامه و زنان نیز بر سر خود آق چارقد(روسری سفید) می‎گذارند.

* جشن پایان یافتن قالی ترکمن:
دختران ترکمن در خانه قالی جهیزیه عروسی خود را خود می‎بافند. چون همه همسایه‎ها و اقوام و خویشاوندان در بافت این قالی سهیم هستند، روزی که می‎خواهند قالی رل قیچی بزنند، جشن و شادمانی بر پا می‎کند. این جشن به این علت اهمیت دارد که بخش عمده جهیزیه دختران قالی ترکمن است.

* جشن تولد کودک:
این جشن با یک ویژگی خاص همراه است. اگر در خانواده‎ایی فرد متنوعی وجود داشته باشد اولین فرزندی که در همان خانواده به دنیا می‎آید، اسم متوفی را به خود منتسب می‎کند. چنانچه پدری در خانواده فوت کرده باشد، اولین پسر خانواده و اگر مادری مرحوم شده باشد، نام نخستین دختر را بر روی او می‎گذارند. به این کودک بزرگمرد کوچک و بزرگ زن کوچک می‎گویند.
فرزندی که نام مادر را به همراه دارد اجه و کودکی که اسم پدر را زنده کرده است، داده یا کاکا می‎نامند در واقع در هر خانواده ترکمن اجه و داده وجود دارد.
با به دنیا آمدن این کودک، اقوام، دوستان و خویشاوندان در جشن تولد شرکت می‎کنند آنها می‎گویند بزرگ مرد و بزرگ زن رفت و کوچک مرد و کوچک زن آمد و به این فرزند علاقه بسیار دارند و به او احترام ویژه‎ای را قائل می‎شوند.

منبع: خبرگزاری فارس

شبکه خبری گلستان و ترکمن صحرا:

telegram.me/TurkmensNews

 

 

مطالب مرتبط:

پالس‌هایِ رمزدار اصول‌گرایان و اصلاح‌طلبان به حسن روحانی

سفرنامه سلامت و امید در پارک قابوس /با حضور علیرضا افتخاری

فرمانداری گنبد ویژه شد اما تعالی و پیشرفتی القا نشد

اولين جلسه گروه تخصصی زنان و زايمان در شبکه بهداشت گنبد

ظرفیت گلستان برای صدور آبزیان و توتون به روسیه/ 2شرکت صادرات

لغو اردوی چین و کره / اعلام لیست نهایی در اواخر فروردین

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می‌باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند.
نظرات منتشر شده مخاطبین به منزله تایید یا رد آن توسط تورکمن‌نیوز نیست و تنها در جهت رعایت حقوق نظر دهندگان انتشار می‌یابد.

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Daevat Be Hamkari

shams01

آخرین خبرها

دعوت به همکاری

Hamkari Daevat02

Agahi Paziresh

bazar banner2

Banner ArzanSara

Banner001

Irandokht

Berenj Jahed

bamdad3

English Lerner

Type Daneshjoei2

 Amlak istanbul

 

NewsGonbad Log

 

Kanal Telgeram