937477 286تورکمن نیوز - عادل خدرخوجه: نوروز هم از جمله اعیادی است که در تاریخ معاصر ترکمن ها از هموطنان ایرانی خود به ارث برده و اقتباس نموده اند . خوشبختانه با توجه به فضای پرطراوت و شادابی که در این عید سعید ، باستانی و اصیل ایرانی ایجاد می کند ، هم وطنان ترکمن نیز در آن سهیم شده و مشارکت فعالی دارند .

پوشیدن لباس‌های نو، دید و بازدید‌ها، بر سر سفره ای پر از شیرینی ، شکلات و آجیل و... همه و همه بخشی از مراسم عید نوروز ترکمن ها را تشکیل می دهد . اما چیزی که که قابل توجه می باشد ، رواج داشتن این عید در بین ترکمن های مقیم جمهوری ترکمنستان است که علت آن را باید در سه امر مهم و تاریخی دانست : الف-حضور قابل توجۀ ایرانیان به ویژه جمعیت اهل داد و ستد و تجارت در سرزمین های محل زندگی ترکمن ها از جمله مرو و عشق آباد .

ب-قوم ترکمن در طول حیات خود در ایران عزیز به واسطۀ حکومت چندین سده ای حکومت های مختلفش (سلجوقیان ، خوارزمشاهیان ، آق قویونلوها ، قره قویونلوها) با الهام و پذیرش از فرهنگ های غنی ایرانی ها که عید نوروز نیز یکی از فرهنگ های غنی این سرزمین بود آشنا شدند.

ج-از گذشته های دور تسلط حکومت های ایرانی از عصر هخامنشیان تا دوران قاجار به مدت حدود 2200 سال بر بخش های وسیعی از آسیای میانه که قلمرو زیستی مردم ترکمن بوده است را در بر می گرفت .

 

در کشور ترکمنستان پس از استقلال از شوروی ، عید نوروز را که مصادف با سال جدید خورشیدی است (21 مارس) به عنوان عید ملی ترکمن ها اعلام نمودند . رئیس جمهور نیز در برنامه ای رسمی با استناد به نوشته های فضلا و فرزانگان ترکمن همچون شاعر شهیر ترکمن مختومقلی ، اهمیت این عید را برای ترکمن ها گوشزد می کند . در نوروز سال 1378 رئیس جمهمور نیازوف (رئیس جمهور متوفی ترکمنستان) با پیامی رسمی عید را به ترکمن ها تبریک گفت . در متن سخنان او آمده بود : "نیاکان ما به نوروز اهمیت زیادی می دادند چرا که در حقیقت در ایام نوروز ، سال دگرگون شده و طبیعت دوباره زنده می شود .حقیقتاً نوروز عید واقعی ملت هاست".

پس از این پیام عید نوروز آن سال با شکوه خاصی در ترکمنستان برگزار شد و تلوزیون عشق آباد به پخش مراسم عید در استان ها مخصوصا در استان ماری (مرو) که ایرانی تبارهای زیادی در آنجا زندگی می کنند پرداخت . دانشمندان ترکمنستانی با استناد به نوشتۀ عالم و دانشمند بزرگ شرق یعنی ابوریحان بیرونی ، پیدایش جشن نوروز را به زمان "جمشید شاه" مربوط می سازند .

در بین ترکمن ها ضرب المثل معروفی است که می گوید : "ییلینگ گله نی نوروز دان بللی" یعنی : بدان که نوروز فرارسیدن سال نو را نوید می دهد . این ضرب المثل حاوی و حامل باور مردم این کشور به سال نو و عید نوروز است . پاره ای از رسم و رسوم عید نوروز که خاص ترکمن ها می باشد به این جشن جنبۀ خاصی می دهد . مثلاً : پختن غذاهایی همچون "نوروز گوجه"(کاشۀ نوروزی) ، "نوروز یارما" و یا تهیۀ "سمنی" (سمنو) و اجرای بازی های مختلفی توسط جوانان ترکمن مانند : "مونجوق آتدی" (انداختن منجق-دانه منجق) که از سال های پیش مرسوم می باشد .

 

 

937482 225

 

سمنو پزان در ترکمنستان

 

مردم منطقه قاری قالا در کشور ترکمنستان زیارتگاه موجود در آنجا را همانند “بولاماقلی اولیا” و “قیز بی بی جان” را به نوروز ارتباط می دهند . به این صورت که طبق یکی از روایات رایج در بین اهالی منطقه ، دختری به نام بی بی جان به هنگام نوروز مشغول تهیه سمنو بوده که یکی از حاکمان عاشق او می شود و قصد آزار و اذیت بی بی جان را می کند . در این هنگام بی بی جان مصرانه از خداوند یاری می طلبد که ناگهان زمین ما بین حاکم و بی بی جان دو تکه می شود و دیگ حاوی سمنو نیز وارونه شده می ریزد .به همین دلیل این زیارتگاه را “بولاماقلی اولیا” (بولاماق : هرغذایی که با ترکیبات مختلف درست شده و به صورت مایع باشد را گویند) نام نهادند . در کنار آن زیارتگاه “قیز بی بی جان” نیز قرار دارد . مردم بومی هر سال در عید نوروز برای زیارت به این مکان می آیند و با قربانی کردن گوسفند و دادن صدقه و شکرانه در موقع خشکسالی ، از خداوند درخواست باران می نمایند .

تهیه سمنو نیز دارای روش مخصوصی می باشد ، به این طریق که خوشۀ گندم را خرد کرده و روی آن آب و آرد می ریزند سپس محتوای دیگ را می جوشانند . از شب تا صبح در دیگ را باز نمی کنند و چنین می پندارند که صبح زود هر کسی قبل از همه در دیگ را باز نماید جای انگشت “بی بی فاطمه” (فاطمه زهرا (ع)) را خواهد دید .

 

 

xdwfu0

 

مختوم قلی فراغی ، شاعر شهیر ترکمن‌ها

 

علاقه مردم به این عید و شگفتی هایی که در این فصل پدیدار می گردد ، همیشه مورد توجۀ شاعران ترکمن هم بوده است . شاعران کلاسیک ترکمن در خصوص فرارسیدن نوروز و درخشش طبیعت با رنگ سبز و همچنین جان گرفتن هر جانداری در این عید ، ابیات و اشعاری را استادی تمام سروده اند . مختومقلی شاعر بزرگ ترکمن در شعر زیر با عنوان “جهان پیدا” می گوید :

 

گلسا نوروز عالم غه رنگ قلار جهان پیدا *** ابرلر اواز اورب داغلار دمان پیدا

بی جان لر جانه گیرب آدرلر دهان پیدا *** گور موگنگ گیاه لر گورینب روان پیدا

ادرلر حیوانات غه هم سود و زیاد پیدا *** یر یوزنه یایلیپ یور یرلر نهان پیدا

بو بسته دهان قش لر قلار زبان پیدا ……….

 

ترجمه :

 

وقتی نوروز فرا می رسد ، جهان رنگین پدیدار می گردد *** ابرها غرش نموده و درکوه ها مه پدیدار می گردد

بی جانان جان گرفته ، حیات پدیدار می گردد *** پوشیده جامه به تن ، سبزه و روان پدیدار می گردد

در روی زمین چیزهای نهان پدیدار می گردد *** زبان در دهان گنجشک ها(آواز خواندن پرندگان) پدیدار می گردد

سرودی صدا کند ، تمام جهان آباد است *** …………………….

 

همچنین شیدایی شاعر دیگر ترکمن در قطعه شعر “باغ و بوستان است امروز ” چنین می گوید که ترجمۀ فارسی آن بدین گونه است :

 

نوروز فرا رسید،جملۀ جهان گلستان است امروز

گل ها شکوفا شدند و عندلیب نغه سرایان است امروز

بنمای ذوق و شادی ، روز شادی است امروز

تمام انسان ها در سبزه زار سیر می کنند امروز

لاله ها شکفتند ، صحرا باغ و بستان است امروز

نوروز آمد با ناز و کرشمه ، طبیعت به گلزار مبدل شد

رنگ سفید و قرمز و انواع رنگ های زرنگار طبیعت را پوشانید

 

ملانفس نیز در این باب قطعۀ زیبایی به نام “امروز” دارد که ترجمۀ ابیاتی از آن چنین است:

شاه و پری به سیر و سیاحت رفتند ، چمن ریحان است امروز

طوطی ها نغمه و آواز سر دادند و بلبلان زبان در آوردند امروز

تفاوتی نیست بین شاه و گدا ، برای همه یکسان است امروز

برده ها را بند بگشودند ، همه جا در امان است امروز

 

امروزه در کشور ترکمنستان شاعران زیادی در وصف نوروز شعر سروده اند که تعدادی از آنها به صورت ترانه در آمده اند . از جمله شعر خانوم “آق گل توقتا مرادوا” که با ساز موسیقیدان معروف “خدای نظر آرمان گلدی اف” اینگونه خوانده شده است :

 

بنوازید ، شادمان باشید ، شادمان عید و جشن است که دل های مردم را زنده می دارد ،در دل ها باز می شود ، گره ها باز می شوند،کسی که قهر کرده آشتی کند امروز…

امروزه تعطیلات رسمی و مهم ترکمنستان شامل عید نوروز هم شده که یک روزه است . سایر تعطیلات رسمی این کشور هم عبارتند از : عید قربان (۳ روز) ، اول سال میلادی (۲ روز)،سالگرد استقلال(۳ روز)، روز تعیین قانون اساسی و روزهای شنبه و یکشنبه که تعطیلات هفتگی محسوب می شوند .

 

 

منبع: کتاب تاریخ و فرهنگ و هنر ترکمن‌ها، نوشته اسد الله معطوفی ، صص ۲۰۳۲ تا ۲۰۳۶

شبکه خبری گلستان و ترکمن صحرا:

telegram.me/TurkmensNews
برای عضویت کلیک کنید.

مطالب مرتبط:

دهیاران گلستانی با لباس رسمی ترکمنی در مراسم کشوری همایش ملی

برگزاری ۱۰۰ برنامه به مناسبت هفته هلال احمر در گلستان

مستند فرشتگان پاک منا در گنبد کاووس رونمایی شد+عکس

باخت جواهری گنبد مقابل بانک سرمایه/روند نزولی والیبال گنبد د

احداث بندرگاه در گمیشان / خواجه‌نفس فاقد شرایط فنی برای ساخت

جایگاه اهل سنت در کرسی‌های کابینه دولت روحانی خالی است

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می‌باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند.
نظرات منتشر شده مخاطبین به منزله تایید یا رد آن توسط تورکمن‌نیوز نیست و تنها در جهت رعایت حقوق نظر دهندگان انتشار می‌یابد.

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Daevat Be Hamkari

shams01

آخرین خبرها

دعوت به همکاری

Hamkari Daevat02

Agahi Paziresh

bazar banner2

Banner ArzanSara

Banner001

Irandokht

Berenj Jahed

bamdad3

English Lerner

Type Daneshjoei2

 Amlak istanbul

 

NewsGonbad Log

 

Kanal Telgeram