Magtymguly Pyragy1تورکمن نیوز- عادل خدرخوجه: مخدومقلی فراغی، شاعر شهیر قوم ترکمن به سال 1733 میلادی برابر با (1153هجری قمری) از تیره گرکز در شمال شرق گنبد کاووس به دنیا آمد به سال 1790 میلادی برابر با 1210 هجری قمری وفات یافت . مقبره این شاعر پرآوازه ترکمن در شمال گنبد کاووس بین مراوه تپه و کرند در منطقه‌ای به نام «آق توقای» قرار دارد.

مقبره این شاعر بزرگ ترکمن در دهه اخیر مورد توجه مسئولان فرهنگی قرار گرفت و بنای عظیمی بر مزار آن احداث شد .اهمیت مخدومقلی فراغی برای قوم ترکمن به اندازه ای است که همه ساله در سالگرد تولد او برنامه های فرهنگی و هنری بویژه شعر و موسیقی در شهرهای ترکمن نشین کشورمان ایران برپا می‌شود. مهم‌ترین برنامه ملی و بومی بر سرمزار مختومقلی فراغی از سوی دولت کشورمان برگزار می شودکه میهمانان داخلی و خارجی در این مراسم شرکت می کنند .

اشعار مختومقلی فراغی به صورت سینه به سینه از زمان شاعر به نسل حاضر انتقال یافته است. هرچند که با رشد و گسترش علم و تکنولوژی امروز، چاپ‌های متعددی از دیوان این شاعر محبوب در کشورهای مختلف همچون ایران ، ترکمنستان ، ترکیه و... در دسترس همگان قرار دارد، اما باید به خاطر داشت که مهمترین ناقلان اشعار مختومقلی «بخشی‌ها» هستند که با ساز «دوتار» به خواندن اشعار شعرای بزرگ مخصوصاً مختومقلی پرداخته اند و امروزه نیز چنین برنامه هایی در مراسم ها و مناسبت های مختلف از سوی بخشی‌ها اجرا می‌شود. تقریباً همه علما و روحانیون ترکمن بر این قول اتفاق دارند که مختومقلی فراغی، عارفی بزرگ و دیوان وی نیز دیوانی عرفانی است.

 

Sakhi Jebbar

 

(خواننده و نوازنده دوتار) بخشی ترکمن

 

در بررسی‌های پیرامون شعر و عرفان مخدومقلی فراغی در خصوص خلفای راشدین (رضی الله عنه) و حضرت علی (ع) می‌توان به نوشته امانقلیچ شادمهر نوسینده محقق معاصر قوم ترکمن اشاره کرد: «از خلفای راشدین به بزرگی یاد می‌کند، حضرت علی (ع) و فرزندان او را فراوان ارج می‌نهد در اشعار «قهری قانا»، «علی دیر»، «روزگار» و نیز در حکایت های جالب و خواندنی «علی بیله گوکجه کبدری» (علی و کبوتر چاهی) از حضرت علی‌(ع) آن والا مرد الام ، در شان واقعی او یاد کرده ، اخلاص ، پایمردی و فداکاری آن حضرت را بازگو می کند. اسامی ائمه بزرگوار و پیشوایان دینی را در شعر «بخشیله بیزنی» با تکریم و تعظیم خاص آورده و خود را خاک پای آنان و فدای راه آن بزرگواران معرفی می‌کند .»

به جهت اهمیت این شعر مختومقلی از نظر اعتقادی و میزان علاقه مندی شاعر به اهل بیت (ع) و زمینه‌های مناسبی که در موضوع تقریب مذاهب و وحدت و انسجام اسلامی می تواند داشته باشد به صورت کامل در اینجا آورده می شود . دیوان مختومقلی فراغی که میراث ادبی و عرفانی او محسوب می شود . در صورت تفسیر و تحلیل مناسب اشعار فراغی در جامعه ،مخصوصاً بین نخبگان علمی و ادبی قرابتهای فراوانی بین قوم ترکمن و اقوام دیگر ایجاد می کند که به لحاظ فرهنگی و ادبی و اعتقادی چنین قرابتهایی ریشه در گذشته دارد و نیازمند توجه است .

 

بخشلی بزِنی

 

رسول دامادی دور اوز آرسلانیگدود *** یا امام علی بخشله بزنی

چشم چراغیم دور نور عینیم دور *** یا امام حسنه بخشله بزنی

یالان دنیا کیمه بردی وفانی *** آخرتده آن لرسوارصفانی

شهرایله یزید قیلدی جفانی *** یا امام حسینه بخشله بزنی

نصر سیا مروان حکم دورینده *** امام ارغالدیر جفا جورینده

برجایه آتدیلر دمشق شهرینده *** زین العابدین غه بخشله بزنی

فاطمه زهراء دور آنینگ آناسی *** ذاتینده بر ذره یوقدور گناسی

همایون داغینده آخر پناسی *** محمد باقره بخشلی بزنی

کمالی فلک دن آشیب دور عرشدن *** باشه غویدی جدی گیدیگی تاجدان

اوچ کرامت بیله غالد حجاجدن *** یا امام جعفره بخشله بزنی

کیم بیلار ایشیگنده نچو کسی سربار *** عقل آنگایتشمز قدرتلی جبار

دشمانینگه دوستینگ اتدینگ گرفتار *** یا موسی کاظم بخشله بزنی

سینه خراسان زوار عالم *** یا امام رضایه بخشله بزنی

امام لر عشقنده منگا بر گیل جام *** آچایین زبانی اوقایین کلام

الهی بحق اول فخر اسلام *** محمد تقیه بخشله بزنی

دنیاده چکدی لر یوز درد و داغی *** محشرگون مینارلر سایلاب براقی

حقیقه یول نینگ شمع و چراغی *** علی النقیه بخشله بزنی

آدی گون دن مشهور اولمیش جهانده *** یا امام عسکریه بخشله بزنی

قاف داغیندن یول آچیلسه ماجوجه *** دنیا یوزی دولار ظلم ایله گویجه

زمان آخرینده گلار خروجه *** یا صاحب زمانه بخشله بزنی

مخدومقلی آیدار : من خاک پایم *** امام لر یولینده جان فدایم

کمینه بنده ام کلب و گدایم *** یا عباس علیه بخشله بزنی

 

ترجمه

مارا ببخش

 

بخاطر داماد رسول خدا ، بخاطر شیرمرد خودت ، امام علی ما را ببخش

بخاطر چراغ چشمانم ،نور دیدگانم امام حسن ما را ببخش

دنیای دروغین به چه کسی وفا کرده است در آخرت آنان در صفا به سرخواهند برد

بخاطر امام حسین که شمر و یزید جفا بر او رواداشتند ما را ببخش

در عصر (نصرسیار) و مروان حکم ، امامان چه جورها دیدند

بخاطر زین العابدین که در دمشق او را به خرابه ای گرفتار کردند ما را ببخش

بخاطر فرزند فاطمه زهرا امام باقر (ع) که ذره ای گناه در ذاتش نیست

بخاطر اوکه آخرین پناهش کوه همایون است ما را ببخش

بخاطر آنکه کمالش از فلک و از عرش فراتر رفت و تاجی چون تاج جدش بر سرنهاد

به خاطر امام جعفر که با سه کرامت از حجاج پیشی گرفت ما را ببخش

چه کسی می داند که چه سری در کار توست ای جبار توانمند عقل انسان را توان درک آن نیست

ای که دوسست را گرفتار دشمن ساختی به خاطرموسی کاظم ما را ببخش

در کنار دوستانم چه بی کمالم عاشقی چون مجنون و شکسته حالم

به خاطر قلب خراسان و زوارم عالم امام رضا ما را ببخش

آنها در دنیا صدها سوز و درد دیدند و در روز محشر سوار برق خواهند شد

بخاطر امام علی النقی شمع و چراغ راه حقیقت ما را ببخش

با احساس نزدیکی و اشتیاق تا زنده ام به یادتان خواهم بود

بخاطر امام عسگری که نامش بر جهان آشناتر از آفتاب است ما را ببخش

اگر از کوه قاف برای یاجوج راهی باز شود زورگویی و ستم جهان را خواهد پوشاند

بخاطر صاحب زمان که آخر زمان خروج خواهد کرد ما را ببخش

مختومقلی می گوید من خاک پایی بیش نیستم و جانم فدای راه امامان است

من بنده حقیرم و گدای درگاهت به خاطر عباس فرزند علی ما را ببخش

 

پی‌نوشت: بزرگترین برنامه در زمان دولت خاتمی با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران و رئیس جمهورترکمنستان نیازاف و نخبگان فرهنگی دو کشور تشکیل شد.

صفحات 13 و 43کتاب خلوت نشین عشق ، نوشته امانقلیچ شادمهر

صفحات 30،31 ،32 کتاب زندگی و شهدای ترکمن در گلستان انقلاب ، نوشته حسین یاقوتی

صفحات 310-311-312 دیوان حضرت مختومقلی فراغی انتشارات حاجی طلایی،1379

 

شبکه خبری گلستان و ترکمن صحرا:

telegram.me/TurkmensNews

برای عضویت کلیک کنید

مطالب مرتبط:

مصاحبه اختصاصی ترکمن‌نیوز با نویسنده رمان مخدومقلی فراغی/معر

یک نان عالی برای صبحانه های بهاری درست کنید/نان شوید و پیاز

6905 گلستانی به سرزمین وحی اعزام می‌شوند

سفر به سال‌های دور با گردشگری در جرگلان

قدرت مطلق رئیس جمهور و وداع با دموکراسی

42 مدرسه در گلستان به بخش خصوصی واگذار شد

نوشتن دیدگاه

نظراتی که حاوی توهین یا افترا می‌باشند، منتشر نخواهند شد.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابه دارند، انتشار نمی‌یابند.
نظرات منتشر شده مخاطبین به منزله تایید یا رد آن توسط تورکمن‌نیوز نیست و تنها در جهت رعایت حقوق نظر دهندگان انتشار می‌یابد.

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Daevat Be Hamkari

shams01

آخرین خبرها

دعوت به همکاری

Hamkari Daevat02

Agahi Paziresh

bazar banner2

Banner ArzanSara

Banner001

Irandokht

Berenj Jahed

bamdad3

English Lerner

Type Daneshjoei2

 Amlak istanbul

 

NewsGonbad Log

 

Kanal Telgeram